و در الدر المنثور است كه ابن مردويه از ابن عباس روايت كرده كه در شان نزول آيه مذكور گفته است : اين آيه وقتى نازل شد كه مسلمانان از اسراى بدر فديه و خون بها گرفتند و آيه نازل شد كه حق شما نبود چنين كارى كنيد ، تا خدايتان اذن مىداد و ليكن حال كه گرفتيد خداوند شما و هيچ قومى را بخاطر گناهى كه كرده‌اند عذاب نمىكند مگر بعد از آنكه گناهان را براى آنان بيان كند ، يعنى قبلا ايشان را نهى بكند « 1 » . مؤلف : ظاهر اين دو روايت اين است كه راويان خواسته‌اند مصاديقى را براى آيه ذكر كنند ، و آيه را با داستان مورد نظر خود تطبيق دهند نه اينكه بگويند آيه در باره خصوص اين داستان نازل شده ، و اتصال آيه به دو آيه قبل خود ، و اينكه در سياق همان دو آيه قرار دارد ، خيلى روشن است ، و توضيحش گذشت . و در كافى به سند خود از حمزة بن محمد طيار ، از امام صادق ( ع ) روايت كرده است كه در معناى آيه * ( « وَما كانَ اللَّه لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ » ) * فرموده : يعنى به ايشان برساند و بفهماند كه چه كارهايى مورد رضاى او و چه كارهايى مورد سخط اوست . . . « 2 » . مؤلف : اين روايت را كافى « 3 » از عبد الاعلى از امام صادق ( ع ) نيز نقل كرده ، برقى هم آن را در محاسن « 4 » خود آورده . و در تفسير قمى دارد كه امام صادق ( ع ) فرمود : آيه * ( « لَقَدْ تابَ اللَّه . . . » ) * اينطور نازل شد : « لقد تاب اللَّه بالنبى على المهاجرين و الانصار الذين اتبعوه فى ساعة العسرة » ، و مقصود آن ابو ذر و ابو خيثمه و عمير بن وهب است ، كه نخست تخلف كردند و بعد خود را به رسول خدا رساندند « 5 » . مؤلف : اين روايت را در تفسير آيه « وَلَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ لأَعَدُّوا لَه عُدَّةً » « 6 » همين سوره از حديث مفصلى كه قمى آن را در تفسير خود نقل كرده استخراج نموديم . و در مجمع البيان قرائت « لقد تاب اللَّه بالنبى » را از امام صادق و از حضرت رضا ( ع ) نقل كرده

--> ( 1 ) الدر المنثور ج 3 ص 286 ( 2 ) اصول كافى ج 1 ص 163 ح 3 ( 3 ) اصول كافى ج 1 ص 163 ح 5 ( 4 ) محاسن برقى ص 276 ح 389 ( 5 ) تفسير قمى ج 1 ص 297 ( 6 ) سوره توبه آيه 46